By oktober 31, 2015 6:28 pm Lees verder →

Dit weekeinde : Deel 4 en slot: Over Allerheiligen en Allerzielen

Roerdalen – Dit weekeinde is het Allerheiligen en Allerzielen. Eerder verschenen vandaag op deze site 3 delen over deze feestdagen. Nu het slot in deel 4: Gebruiken

In de dagen die voorafgaan aan Allerheiligen en Allerzielen worden de graven en kerkhoven in orde gebracht. Dit gebeurt nog steeds in het zuiden van ons land; maar bijvoorbeeld ook in België en in de Duits sprekende landen.

5.1 Allerheiligen
Van oudsher is Allerheiligen gevierd als een zondag.
Deze dag kent nauwelijks karakteristieke folkloristische gebruiken.

5.2 Allerzielen
Geheel anders ligt dat op Allerzielen.
Het is verstandig hier onderscheid te maken tussen “vroeger” – laten we zeggen tot aan het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1966) en “tegenwoordig”. Juist omdat de gelovigen enerzijds de overledenen graag gedenken. Anderzijds spreekt de voorstelling van het Vagevuur op dit moment niet zo tot de verbeelding.

5.2.1 “Vroeger”
In de eerste helft van deze eeuw gingen de gelovigen ’s morgen vroeg naar de kerk. De liturgische kleuren waren zwart en paars. De priester droeg drie missen op, waarvan één in ieder geval ter intentie van de zielen in het vagevuur. Dit gebruik is ingesteld door paus Benedictus XV in het jaar 1915, midden in de Eerste Wereldoorlog en ook omwille van al die doden die vielen in die Eerste Wereldoorlog.
Terwijl de priester zijn drie missen opdroeg, hadden de gelovigen ruimschoots de gelegenheid te bidden voor de zielen in het vagevuur. Zij waren zelfs in staat de verlossing van zo’n ziel te bewerkstelligen. Op de dag van Allerzielen – of in de week onder het Octaaf – moesten zij daartoe de kerk bezoeken, zeven Onze Vaders, zeven Wees Gegroeten en zeven Eer aan de vaders bidden. Dat volstond voor de verlossing van een ziel uit het vagevuur. In later tijd veronderstelde men zelfs dat men even zovele zielen kon helpen als men dit ritueel herhaalde.
Dit gebruik heet “portiunkelen”, omdat het voor het eerst is gepraktiseerd in Portiuncula, een devotiekapelletje ter ere van Sint Franciscus dat gelegen is vlak bij Assisi.
Na de kerk gaat men op het kerkhof langs bij de dierbare overledenen. Daar mijmert men enkele ogenblikken. Verder staat de hele dag in het teken van ernst en bezinning.

5.2.2 “Tegenwoordig”
Tegenwoordig heeft men andere gebruiken in de kerk ontwikkeld.
De liturgische kleur is paars, soms grijs. De paaskaars brandt. Er is een eucharistieviering. Bij de gedachtenis van de overledenen brengt men alle overleden parochianen van het afgelopen jaar één voor één, naam voor naam in herinnering. Hier en daar steken de gelovigen telkens wanneer er een naam genoemd wordt, een kaarsje aan.

In België bestaat het gebruik van een soort jaarkalender; gaandeweg het jaar worden de doden op de dag van hun overlijden ingeschreven. Op Allerzielen plaatst men dat boek in het centrum van de liturgie niet als een boek van doden, maar van levenden.



Posted in: roerdalen