By maart 8, 2012 8:20 am Lees verder →

Wetenswaardig: Vandaag 13 uur mogelijk zonnestorm: wat is het eigenlijk?

Roerdalen – Mogelijk krijgt de aarde vandaag, donderdag 8 maart 2012, te maken met een van de grootste zonnestormen in jaren. Volgens deskundigen is de storm sterk genoeg om elektriciteitsnetwerken en satellietverbindingen te verstoren.

Een zonnestorm is een uitbarsting van elektrisch geladen deeltjes van de zon. De uitbarsting was dinsdag, maar de deeltjes zullen pas vandaag rond 13.00 uur de aarde bereiken.

Het zou de zwaarste zonnestorm in vijf jaar tijd zijn. Het effect van de zonnestorm zal op de polen het sterkst zijn, omdat het magnestische veld daar onze planeet het minst beschermt. De verwachting is dat de storm tot en met morgen aanhoudt.De zonnewind is een stroom van geladen deeltjes die ontsnappen van het oppervlak van de Zon. Door de grote hitte van een miljoen kelvin in de corona krijgen protonen en elektronen een gemiddelde snelheid van 145 km/s. Een aantal van die deeltjes heeft een snelheid hoog genoeg om de ontsnappingssnelheid van 618 km/s te overschrijden. De Zon verliest per jaar op deze manier zo’n 60 exagram (60×1015kg) aan materiaal, wat in de 4,6 miljard jaar van haar bestaan overeenkomt met ongeveer 0,01 procent van haar totale massa. In de buurt van de Aarde bevat de zonnewind 9 protonen, 10 elektronen, 0,5 alfadeeltje en een kleine fractie hooggeladen ionen (C, N, O, Ne,..). Deze passeren de Aarde met een gemiddelde snelheid van zo’n 450 km/s.

Zonneminima

Tijdens zonneminima kan de zonnewind ingedeeld worden in ruwweg twee types, de langzame en de snelle zonnewind.

De langzame wind heeft een snelheid van 300 à 400 km/s en bevindt zich rond de evenaar van de Zon. Op breedtegraden meer dan 15 graden van de evenaar treft men de snelle zonnewind aan. Deze is afkomstig van coronal holes rond de polen en heeft een snelheid van zo’n 700 km/s. Door de verschillende ontstaanswijzen van de twee soorten wind verschillen ze sterk in samenstelling; de langzame zonnewind bevat hoger geladen ionen dan de snelle zonnewind, doordat zij voortkomt uit hetere gebieden op de Zon.

Coronal Mass Ejections

Tijdens zonnemaxima verdwijnt deze eenvoudige indeling. De variabele, langzamere wind wordt op alle geografische breedtes dominant en de zonnewind wordt verstoord door veel zonne-uitbarstingen, die vaak gepaard gaan met het uitstoten van hete plasmawolken (Coronal Mass Ejections, CME).

NASA

De NASA heeft een waarschuwing afgegeven voor een Super Zonnestorm in 2012. In 2012 wordt een veel krachtigere zonnestorm verwacht. Daarnaast hebben NASA-wetenschappers twee grote gaten ontdekt in de magnetosfeer die de Aarde beschermt tegen zonnestormen. Deze gaten kunnen bij de volgende zonnestorm voor grote problemen zorgen. Denk hierbij aan het uitvallen van mobiele telefoons, verandering in slaappatronen en radiatie.

National Acadamy of Science

Een recente studie van de Amerikaanse National Acadamy of Science heeft een worst-case scenario van een zonnestorm opgeleverd. Het rapport spreekt onder andere over schade aan elektriciteitsnetwerken en communicatiesystemen, die verregaande gevolgen kunnen hebben. Zo kan het er bijvoorbeeld toe leiden dat de overheid geen overzicht en controle meer over de situatie heeft.

Zonnestorm

De waarschuwing is deels gebaseerd op de zonnestorm van 1859 die in grote delen van de VS en Europa voor het uitvallen van het elektriciteitsnetwerk zorgde en grote branden tot gevolg had. De gevolgen voor de huidige samenleving tijdens een dergelijke hevige zonnestorm, waarin de elektriciteitsnetwerken veel geavanceerder zijn en satellieten rond de aarde vliegen, kunnen veel ernstiger zijn.

“Een herhaling van de uitbarsting in 1859, in deze tijd, zal aanzienlijk zwaardere (en mogelijk catastrofale) gevolgen hebben en zorgen voor sociale en economische onrust. Gevolgen zouden direct merkbaar zijn in direct afhankelijke systemen, zoals de aanvoer van drinkbaar water, koeling van bederfelijk voedsel en medicijnen, rioleringssystemen, verwarming, telefoonnetwerken, brandstoftoevoer, enz… De gevolgen kunnen verwoestend zijn voor de moderne samenleving die afhankelijk is van talloze geavanceerde systemen”, aldus het rapport.

Zonneactiviteit

Momenteel is de zonneactiviteit erg laag, maar de activiteit kan elk moment toenemen en niemand weet wanneer en in welke mate dat gebeurt. De laatste actieve periode was in 2001 en de volgende wordt in 2012 verwacht. Tijdens de actieve periode van de 11-jaarlijkse zonnecyclus, kunnen er krachtige magnetische stormen ontstaan, die satellieten ontregelen, astronauten bedreigen en zelfs voor grote elektriciteitsproblemen op aarde kunnen zorgen.

Omdat moderne elektriciteitsnetwerken onderling nauw verbonden zijn, kan een zware interstellaire storm, die ongeveer eens in de 100 jaar voorkomt, zeer zware gevolgen hebben. De onderzoekers concluderen dat alleen al in de VS meer dan 130 miljoen mensen in een keer zonder stroom kunnen komen te zitten, met alle mogelijke gevolgen van dien.

“Een rampzalige mislukking van commerciële- en overheidsinfrastructuur (denk aan o.a. bevoorrading, telecommunicatie en rampencoördinatie, red.) en kan worden vermeden door algemene voorlichting, het verbeteren van kwetsbare infrastructuur en het ontwikkelen van geavanceerde voorspellingsmodellen. Zonder voorzorgsmaatregelen, wordt de maatschappij in steeds grotere mate afhankelijk van wat er in de ruimte gebeurt”, zo zeggen de wetenschappers.



Posted in: roerdalen